17 ağustos depreminden yıllar önce çelik taşıyıcı sisteme yönelirken önceliğimiz 500 yıllık ahşap sivil mirasımızın direnebilen son mimari örneklerini korumak için uygun bir yapı malzeme ve tekniği bulmaktı. Kendi kendimize: “geçmişin dülgerleri bugünün hafif çelik yapı elemanlarına, borulara, bulonlara, epoksi koruyucu boyalarına sahip olsalardı, yapıların iskeletlerini ağaçlara kıyarak ahşaptan mı yaparlardı yoksa çelikten mi?” diye sorduk. Bizce o duyarlı sanatkarlar, yanmayan, yeniden dönüştürülebilen sağlam çeliği tercih ederlerdi. Bu noktadan hareketle sistemimiz belirlenmiş oldu: ahşap karkas sistemini dülgerlik esasına göre hafif çeliğe uyarlamak yani, “TS 647 Ahşap Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları”na eş değerde çelik elemanlarla ahşabın işlevini yerine getirmek. İlk Mecanorm® sistemimiz böyle doğdu ve birçok tarihi yapının restorasyonunda başarıyla uygulandı.

1999’da yaşanan deprem dehşetini yakın gelecekte Metropolü tehdit eden, daha korkunç bir deprem beklentisinin eklenmesiyle –ülkemizde beton sektörüne yatırım yapmış büyük sermaye ne derse desin– sağ duyulu yurttaşlar, yaşanan bunca yıkımdan sonra artık betonu sevmiyorlar. Kimse o ağır kitleler altında kendini güvende hissetmiyor.

Yapıların depremden etkilenmesinde en büyük etkenin ağırlıkları olduğu biliniyor. Bizim dışımızdaki kimi deprem ülkeleri betondan uzaklaşarak hafif yapı tekniklerine yönelmişler ve en şiddetli depremleri önemsiz hasarlarla atlatabiliyorlar.

Hafif yapı denince: ahşap, çelik ilk akla gelenler… Ülkemizde ise yapı sektörü içinde eğitimcisinden mimarına, mühendisine, uygulamacısına kadar kimse bunların yaygınlaşmasını özendirmiyor, tersine engellemeye çalışıyor. Nedeni de beton dışındaki malzemelerde bilgi ve deneyim eksikliği. Oysa “güvenli ve huzur içinde yaşanacak barınma ortamları hazırlama” işini üstlenmiş biz yapı profesyonellerinin, “insanların depremde ağır beton yığınları altında ezilerek ölmeme” haklarına herkesten çok saygı göstermemiz gerekmiyor mu? Beş yüzyıl önce yapılarda ahşabı zorunlu kılarak depreme karşı başlatılan savaşı bugün, çoğunlukla kaçak ve denetimsiz uygulanan betona karşı da yeni tekniklerle sürdürmek zorundayız.

Kendi payımıza Mecanorm®’un ikinci aşaması olarak 4–5 kata kadar geçerli alternatif bir yapı sistemi üzerinde yoğunlaştık. Bu alanda şu temel ilkeleri saptadık:
1.Deprem konusunda insanlara %100 güven verirken onları başka korku ve endişelere (yangın tehlikesi, yalıtım eksikliği, olası düşmanca davranışlara dirençsizlik v.b.) sürüklememeli.
2.Hazır ev değil, inşaat malzemesi / yapı sistemi üretmeli.
3.Uygulama süresi alışılmışın dışında çok kısa olmalı.
4.Mutlaka çevreci olmalı: tümüyle dönüştürülebilen malzemelerden oluşmalı, yapı herhangi bir nedenle ortadan kaldırılacak olursa hiçbir atık bırakmamalı.
5.Dayanıklılık süresi kısıtlı olmamalı (istenildiği kadar uzun yıllar kullanılabilmeli) ve sağlamlık açısında zamanla ortaya çıkacak zayıf yönü bulunmamalı.
6.Tıpkı beton ya da kagir yapılarda olduğu gibi mal sahibinin parasal durumuna göre aşama-aşama yapılabilmeli, istenilen finisyonla bitirilebilmeli (maliyeti ayarlanabilmeli).
7.Betonarmeye alternatif olmaya çalışılırken bu alanda yerleşik iş gücü, yani mimar, mühendis, usta ve işçileri yeni sistemde de olduğu gibi istihdam edilebilmeli.
8.Yaygın olarak kullanılan betonarme fiyatının üstünde olmamalı.
9.Özetle: beton, kagir, ahşap, kaynaklı çelik, gaz beton, prefabrik ya da endüstriyel yapı sistemlerinin ayrı-ayrı olumlu yönlerini kendinde toplamalı ama eksiklik yada olumsuzluklarının hiç birini bünyesinde barındırmamalı…

Kent Yapı Tasarım Uygulama grubu olarak Mecanorm’un üçüncü aşamasını, devrim sayılabilecek yeni bir endüstriyel yapı yöntemini hayata geçirmek üzereyiz. Her türlü özgün mimari tasarıma kolaylıkla uygulanılabilen ve betonarme subasman gereksinimini ortadan kaldırmakla işe başlayan standardize edilmiş yalıtımlı ve kaplamalı panel duvar elemanlarıyla –son finisyon işleri hariç- dıştan tümüyle bitmiş 2–3 katlı yapıların üretim süresini bir hafta, şantiye uygulama sürelerini ise 2–3 güne indiren ve paketlenerek her bölgeye sevk edilebilen “PaneHome” ile meslektaşlarımıza her koşulda üstün nitelikli yapılar gerçekleştirme olanağını sağlamış olacağız.